Świadek w postępowaniu cywilnym

Inspiracją do sporządzenia tego artykułu stały się wątpliwości naszych klientów, a właściwie nagminnie zadawane pytanie - co zrobić gdy osoba którą chcemy powołać na świadka nie chce zeznawać?

 

Do Kancelarii coraz częściej zgłaszają się osoby, które mają pytania co do roli świadka w postępowaniu cywilnym. Problemem jest poszukiwanie świadków, którzy pomogą w ustalenia stanu faktycznego- czyli w praktyce pozwolą nam wykazać nasze twierdzenia i zasadność roszczenia.

 

Często zdarzają się sytuacje, szczególnie w sprawach rodzinnych, że członkowie rodziny, znajomi czy sąsiedzi mówią, że nie chcą być powołani na świadka w sprawie bo, „nie chcą się włóczyć po sądach” albo zwyczajnie „nie chcą się mieszać”. Wtedy pojawiają się wątpliwości czy powołać na świadka osobę, która świadkiem być nie chce? Poniżej znajdziecie Państwo odpowiedzi na 10 najczęściej zadawanych pytań przez naszych klientów.

 

1.      Czy muszę uzyskać zgodę osoby, którą chce powołać na świadka?

Nie. Jeżeli będziemy chcieli aby ktoś zeznawał jako świadek i Sąd go wezwie na rozprawę, co do zasady świadek ma obowiązek stawić się w sądzie na rozprawie
i złożyć zeznania. My składamy wniosek dowodowy, jeżeli Sąd dopuści dowód z zeznań konkretnego świadka- osoba ta musi zeznawać.

 

2.      Czy świadek ma obowiązek stawić się w sądzie?

Tak. Świadek ma obowiązek stawić się w Sądzie, w dacie i godzinie wskazanej na wezwaniu.

 

3.      Co się stanie gdy świadek się nie stawi?

Jeżeli świadek nie stawi się na rozprawie i nie usprawiedliwi swojej nieobecności – Sąd nałoży na świadka grzywnę. Przy kolejnych nieusprawiedliwionych nieobecnościach Sąd może zarządzić przymusowe doprowadzenie świadka na rozprawę przez Policję.

Proszę pamiętać, że w przypadku skazania na grzywnę, można jeszcze nadal usprawiedliwić swoją nieobecność. Świadek w ciągu tygodnia od daty doręczenia mu postanowienia skazującego go na grzywnę lub na pierwszym posiedzeniu, na które zostanie wezwany, może usprawiedliwić swe niestawiennictwo. W razie usprawiedliwienia niestawiennictwa sąd zwolni świadka od grzywny i od przymusowego doprowadzenia.

 

4.      Co mam ze sobą zabrać do Sądu?

Należy zabrać ze sobą dowód osobisty albo inny dokument potwierdzający tożsamość. Wskazane jest również zabrać ze sobą wezwanie.

 

5.      Nie mogę stawić się w Sądzie – co zrobić?

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby świadków wymaga przedstawienia zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego.

 Jeżeli powodem niestawiennictwa jest inna okoliczność, najlepiej pisemnie (listem poleconym) poinformować Sąd o przyczynie niestawiennictwa, dołączając dowody potwierdzające okoliczności na które się powołujemy (np. bilet lotniczy, rezerwacja wakacji, zaświadczenie lekarskie o zaplanowanym zabiegu, wezwanie na inną rozprawę itd.)

W sytuacji gdy przyczyną nieobecności jest nagłe zdarzenie, np. kolizja w drodze do sądu- wskazane jest zawiadomić Sąd o przyczynie nieobecności. W takiej sytuacji można zawiadomić telefonicznie wydział (numery telefonu zawsze znajdziemy na stronie internetowej sądu) o zdarzeniu i przyczynie nieobecności.

 

6.       Czy jako świadek mogę odmówić zeznań?

Jedynie w wyjątkowych sytuacjach, o których Sąd nas pouczy. Trzeba pamiętać, że jest to prawo do odmowy zeznań, a nie obowiązek. Odmówić zeznań mogą: małżonkowie stron, ich wstępni ( rodzice, dziadkowie) , zstępni (dzieci, wnuki) i rodzeństwo. Także odmówić zeznań mogą powinowaci w tej samej linii lub stopniu, jak również osoby pozostające ze stronami w stosunku przysposobienia (adopcji). Prawo odmowy zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód.

Warto pamiętać, że świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich (tj. osoby wymienione powyżej) na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej.

 

7.      Czy osoba niepełnosprawna albo starsza musi stawić się w sądzie i zeznawać?

Przesłuchanie osób dotkniętych chorobą lub kalectwem odbywa się w miejscu, gdzie przebywają, jeżeli nie mogą go opuścić. Jeżeli choroba jest na tyle poważna, że stawienie się w Sądzie jest niemożliwe albo bardzo utrudnione świadek może zostać przesłuchany w miejscu zamieszkania. Po otrzymaniu wezwania trzeba poinformować Sąd dlaczego nie możemy stawić się w Sądzie, jeżeli dysponujemy dokumentacją potwierdzającą zły stan zdrowia, również warto ją dołączyć. Decyzję w tym zakresie podejmie Sąd.

 

8.      Co mam mówić jako świadek? Czy będą mi zadawane pytania?

Na początku Sędzia zapyta o wiek, zawód. Zostaniemy zapytani również o to czy jesteśmy spokrewnieni ze stronami oraz czy byliśmy karani za składanie fałszywych zeznań. Świadek składa zeznanie ustnie, zaczynając od odpowiedzi na pytania Sędziego. Zazwyczaj Sąd najpierw pyta co i z jakiego źródła wiadomo mu w sprawie, po czym zostaną zadane świadkowi pytania. Mówić należy prawdę oraz to co się pamięta.

 

9.      Co oznacza, że będę musiał złożyć przyrzeczenie? Czy każdy świadek je składa?

Świadek może zostać zwolniony za zgodą stron ze składania przyrzeczenia.

Nie składają przyrzeczenia świadkowie którzy nie ukończyli 17 lat oraz osoby skazane wyrokiem prawomocnym za fałszywe zeznania.

Złożenie przyrzeczenia polega na powtórzeniu za Sądem następującej formułki: "Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome". W trakcie składania przyrzeczenia wszyscy stoją.

 

10.  Czy mogę żądać zwrotu kosztów za stawiennictwo na rozprawie?

Świadek ma prawo żądać zwrotu wydatków koniecznych, związanych ze stawiennictwem do sądu, a ponadto wynagrodzenia za utratę zarobku. W praktyce najczęściej po rozprawie świadkowie składają stosowny wniosek w wydziale.

 

Mamy nadzieję, że powyższe wskazówki będą dla Państwa przydatne i rozwieją wątpliwości w zakresie obowiązków świadka.

W razie pytań zapraszamy do kontaktu telefonicznego, mailowego albo przez formularz kontaktowy.

 

Adwokat Marta Wiaterek

Czytaj więcej...

Nowa strona internetowa Kancelarii

Prezentujemy Państwu nową stronę naszej Kancelarii.

Czytaj więcej...